Voorkom de ‘Billboard-blunder’
(AVG & Portretrecht)
Misschien heb je net mijn verhaal gelezen over de straat fotografie die op een billboard eindigde en voor een hoop ellende zorgde. (als je via een andere weg op dit blog komt, hier kun je het lezen). Dit is helaas geen incident. Het commercieel gebruik van foto’s waar mensen op staan die daar geen goedkeuring voor hebben gegeven is een juridisch mijnenveld waar veel MKB-bedrijven onbewust in stappen.
Wanneer we praten over het gebruik van stockfoto’s of eigen beeld, gaat het niet alleen over esthetiek, maar ook over eigenaarschap en privacywetgeving.
Het verschil tussen ‘Kiekje’ en ‘Commercieel Gebruik’
Het kiekje van bijvoorbeeld een vakantie waar mensen op, die je laat zien in kleine kring is tot daaraantoe. Maar als je dat kiekje commercieel gaat gebruiken voor je reisbureau dan wordt het wat anders. In Nederland (en vele landen daarbuiten) hebben we te maken met het Portretrecht (dat is onderdeel van de auteurswet) en de AVG (GDPR). Zodra een persoon herkenbaar in beeld is, heeft diegene rechten.
- Is je foto niet in opdracht gemaakt: Maak je een foto op straat? Dan mag je die vaak wel publiceren voor journalistieke of artistieke doeleinden, tenzij de geportretteerde een ‘redelijk belang’ heeft om dit tegen te houden (bijvoorbeeld privacy of commerciële belangen).
- Is je foto voor commercieel gebruik: Zodra je diezelfde foto gebruikt om je bedrijf, product of dienst te verkopen (dus voor marketingdoeleinden), veranderen de spelregels. Hier heb je bijna altijd expliciete toestemming nodig. Doe je dat niet? Dan is de kans op reputatieschade en claims enorm.
Het model release form of Quitclaim is jouw juridische schild
Bij Beeldloods werken we nooit zonder een zogenaamde Quitclaim of Model Release Form. Dit is een document waarin de persoon op de foto officieel toestemming geeft voor het gebruik van zijn of haar beeltenis. Ook al is de persoon één van je medewerkers, dan nog raad ik aan een Quitclaim te laten ondertekenen. Stel je voor dat je brochure of website net klaar is en je medewerker heeft boos zijn of haar ontslag ingediend en wil nu dat je de foto’s niet meer gebruikt. Zonder Quitclaim zit je dan met een hoop ellende en hoge kosten.
Wat moet er minimaal in zo’n verklaring staan om AVG-proof te zijn?
- Identificatie: Wie is de persoon en wie is de fotograaf/opdrachtgever?
- Specifiek doel: Waarvoor wordt de foto gebruikt? (Website, social media, print of die beruchte billboards).
- Duur van gebruik: Voor hoe lang geef je toestemming? (Bijv. 5 jaar, of onbeperkt).
- Recht op intrekking: Volgens de AVG moet een persoon zijn toestemming kunnen intrekken. Je moet vastleggen hoe je daar mee omgaat (bijvoorbeeld: bestaand drukwerk hoeft niet vernietigd, maar nieuwe uitingen worden gestopt).
- Vergoeding: Is er een vergoeding tegenover gesteld (geld of een ‘gratis foto’)? Dit verstevigt de overeenkomst.
Waarom stockfotografie hier vaak onvoldoende zekerheid biedt.
Bij gratis stocksites weet je nooit 100% zeker of de persoon op de foto écht getekend heeft voor jouw specifieke commerciële uiting.
Bij een professionele beeldbank die ik voor je inricht, zit deze juridische afdekking in het fundament. Elke medewerker of figurant tekent een verklaring die specifiek is afgestemd op jouw bedrijf en jouw doeleinden.
Mijn advies: Wil je een persoonlijk merk bouwen? Zorg dan dat je mensen niet alleen mooi, maar ook vrij van juridisch gedoe in beeld brengt. Niets is zo duur als een ‘gratis’ foto waar je later een schadevergoeding voor moet betalen. Om je nog meer te helpen heb je hieronder alvast een handige checklist. Als je wilt kun je deze ook hier downloaden.
Checklist: Veilig & AVG-proof Beeldgebruik
Gebruik je foto’s van mensen voor je marketinguitingen?
Loop deze punten na om juridische claims te voorkomen.
- De Voorbereiding (Vóór de fotoshoot)
- [ ] Identificeer de personen: Wie komt er in beeld? Medewerkers, klanten, figuranten of toevallige voorbijgangers?
- [ ] Bepaal het doel: Waar ga je de beelden exact voor gebruiken? (Website, social media, betaalde advertenties, offline drukwerk/billboards).
- [ ] Informeer de geportretteerden: Weten de mensen die je fotografeert dat de beelden voor commerciële marketingdoeleinden worden ingezet?
- Het Document (De Model Release Form / Quitclaim)
Zorg dat elke herkenbare persoon een verklaring tekent met de volgende punten:
- [ ] Namen van partijen: Naam van de geportretteerde en jouw bedrijfsnaam.
- [ ] Specifieke toestemming: Toestemming voor commercieel gebruik (marketing/promotie).
- [ ] Media-kanalen: Een opsomming van kanalen (bijv. “online en offline uitingen, social media kanalen van [Bedrijfsnaam]”).
- [ ] Geldigheidsduur: Hoe lang mag je het beeld gebruiken? (Bijv. 5 jaar of onbeperkt tot wederopzegging).
- [ ] Vergoeding: Is er een vergoeding afgesproken (geld, een kopie van de foto, of ‘om niet’)?
- [ ] Handtekening & Datum: Onmisbaar voor de rechtsgeldigheid.
- AVG & Privacy (De achterkant)
- [ ] Recht op intrekking: Is het voor de persoon duidelijk hoe zij hun toestemming weer kunnen intrekken (conform AVG)?
- [ ] Veilige opslag: Worden de foto’s en de bijbehorende contracten veilig opgeslagen in een centrale beeldbank?
- [ ] Verwijderbeleid: Heb je een proces voor wanneer iemand uit dienst gaat of de toestemming intrekt? (Bijv. het verwijderen van de foto van de ‘Over Ons’ pagina).
- Tijdens het Gebruik
- [ ] Contextcheck: Wordt de persoon in de juiste context afgebeeld? (Gebruik een foto van een lachende medewerker niet bij een tekst over ontslagrondes).
- [ ] Geen hergebruik voor derden: De toestemming geldt voor jouw bedrijf. Je mag de foto niet zomaar doorverkopen of aan partners geven zonder extra toestemming.
De Gouden Tip van Beeldloods:
Voorkom een soortgelijke ‘billboard-blunder’ die ik had. De grootste fout is aannemen dat de zin “even lachen naar de camera” gelijkstaat aan juridische toestemming voor een landelijke campagne. Leg het vast dat scheelt je echt een hoop gedoe achteraf.
De Gouden Tip van Beeldloods:
Voorkom een soortgelijke ‘billboard-blunder’ die ik had. De grootste fout is aannemen dat de zin “even lachen naar de camera” gelijkstaat aan juridische toestemming voor een landelijke campagne. Leg het vast dat scheelt je echt een hoop gedoe achteraf.
Wil je hulp bij het opzetten van een beeldbank die niet alleen mooi, maar ook juridisch 100% waterdicht is?
Plan een gratis Visuele Marketing Scan in. Ik loop door je huidige beelden heen en geef je een advies op maat (op slechts één A4-tje).
